Smalle banner

Op de koffie bij ... Petra Tiemessen, deel 2

Petra Tiemessen5 vragen aan Petra Tiemessen

“Aandacht voor preventie van misbruik is minstens zo belangrijk als omgaan met de gevolgen”. Dat was de titel van het artikel dat onlangs verscheen op de site van Het Veilige Huis, een interview met Petra Tiemessen. Petra werkt bij Polikliniek Seksuologie van De La Salle en heeft een praktijk voor psycho- seksuologische hulpverlening. De redactie vroeg voor het interview de lezers van Het Veilige Huis om vragen in te sturen. Via Twitter en Facebook kwamen veel vragen binnen. De 5 meest interessante vragen beantwoordt Petra in deel 2 van dit interview.

 1. Hoe zie jij de combinatie van een verstandelijke beperking en seksualiteit in je praktijk terug?

“De beperking maakt dat je vaak een discrepantie ziet in de biologische leeftijd, het cognitief, sociaal en emotioneel functioneren. De casus gaat over een jongen van 16 jaar die biologisch ook 16 jaar is maar cognitief op een niveau van een 11-jarige functioneert, sociaal op het niveau van een 8-jarige en emotioneel op dat van een 4-jarige leeftijd functioneert. Naast zijn verstandelijke beperking heeft deze jongen ook een autisme spectrum stoornis. Deze jongen ging regelmatig vanuit zijn eigen seksuele behoefte over de grens van meisjes. De hermeneutisch cirkel helpt te kijken naar mogelijkheden en beperkingen op de verschillende ontwikkelingsgebieden. Het uitgangspunt voor behandeling is het functioneren op de emotionele ontwikkeling. Dit is de basis waarbij mensen hun draagkracht en draaglast zit. Ik zie vaak dat mensen met een verstandelijke beperking worden overvraagd in wat ze aan kunnen en daardoor in de problemen komen. Heel vaak is de kennis beperkt en weten ze niet hoe je handelt in bepaalde situaties. Naast de beperking zie ik vaak ook nog psychiatrische problematiek die er bij komt kijken. Of ouders die zelf een beperking of een psychische stoornis hebben. Dat maakt het extra moeilijk. Het vraagt om extra aandacht en begeleiding. “

2. Jij hebt veel ervaring met kinderen die misbruikt zijn. Wat is jouw meest gegeven advies om misbruik te voorkomen?

“Het is eigenlijk het stimuleren van de gezonde psychoseksuele ontwikkeling. Het gaat over praten met kinderen en jongeren over seksualiteit, waarbij kennis, wensen, grenzen en weerbaarheid belangrijke thema’s zijn. Op de site van www.rng.nl staat heel veel informatie geordend naar leeftijd. De voorlichtingsmaterialen en boeken zijn ook geschikt voor ouders.”

3. Hoe kunnen ouders met een kwetsbaar kind het beste omgaan met sociale media?

“Als het gaat over seksualiteit is het heel belangrijk dat je daar met je kinderen open over communiceert en dat je weet wat je kind doet op internet. Bijna allemaal hebben ze een profiel maar ze zijn zich amper bewust van wat ze op internet zetten. De gevolgen zijn moeilijk te overzien voor kinderen en jongeren met een beperking. Daar hebben ze begeleiding bij nodig en nabijheid. Weet jij als ouder wat je kind bijvoorbeeld op zijn mobieltje doet? www.Oudersonline.nl is een goede website met tips en tools voor ouders. Denk aan omgaan met internet, seksting en hoe je je kind daarin kan ondersteunen.

Loverboys en sociale media
De film op Youtube ‘de Mooiste chick van het web’, is bijvoorbeeld een voorlichtingsfilm waar een meisje slachtoffer wordt van een loverboy via sociale media. (Loverboy’s is een te mooi woord, het zijn pooiers, en zij vallen onder mensenhandel). Te zien is hoe makkelijk je contact kan maken. Er is een grooming proces met daarin verschillende fases waarin dat meisje steeds meer afhankelijk wordt. Het is de kunst als ouder om in contact te blijven met je kind en te praten over wat een goed en fout vriendje is en ze de risico’s te vertellen.

Twee studenten van de opleiding pedagogiek hebben een werkboekje gemaakt met de do en don’t van de loverboy-problematiek: ‘Ik zie ik zie wat jij niet ziet’. Dit boekje is te leen in de bibliotheek van Het Veilige Huis.”

4. Hulpverleners hebben vaak moeite om het onderwerp seksualiteit bespreekbaar te maken. Met de cliënt maar ook met de ouders. Is er een manier is om dit makkelijker te maken?

“Het begint bij jezelf. Je hebt zelf normen en waarden meegekregen vanuit je eigen opvoeding. Het heeft met communicatie te maken en het heeft ook te maken met hoe je zelf in het leven staat en omgaat met dit onderwerp. Als ik les geef aan hulpverleners dan zijn er nog steeds weinig mensen die vanuit hun ouders seksuele voorlichting en vorming hebben gehad. Daarnaast heb ik een eigen praktijk waarin ik volwassenen zie. Zeker als er iets niet goed gaat op het gebied van seksualiteit is de drempel heel hoog om hierbij hulp te vragen.

In opleidingen is er zo weinig aandacht voor seksuele opvoeding. Het begint met kennis, vaardigheden en attitude. Wat betreft kennis: iedereen kan informatie vinden. Het bespreekbaar maken is een hele andere vaardigheid. Seksualiteit bespreekbaar met ouders vraagt om oefening; doen!. Open communiceren over wat wel en niet goed gaat. Vragen hierover formuleren kan helpend zijn voor de hulpverlener, maar ook voor de ouder.Het bespreekbaar maken van niet fijne ervaringen, maar ook aandacht besteden aan wat fijn kan zijn. Dat het iets heel moois en bijzonders kan zijn, een diepe verbinding tussen twee mensen. Daarom is het protocol dat ingezet kan worden als er iets mis is gegaan heel goed, maar niet voldoende. Het moet ook gaan over de missie en visie binnen organisaties op seksualiteit, weerbaarheid en wensen en grenzen.

Tijdens de lessen laat ik vaak rollenspellen spelen om te oefenen in de vaardigheden die nodig zijn om in gesprek te gaan met ouders en/of een kind. Oefenen met het afnemen van een seksuele anamnese en vragen stellen over de seksuele opvoeding. Ik ervaar telkens weer hoe mooi en fijn het is voor kinderen/jongeren en ouders om zonder oordelen vragen te stellen. Het is vaak een opluchting voor ouders en of kinderen en jongeren om zonder oordeel je verhaal te kunnen vertellen en dat er iemand is die ‘gewoon’ over seksualiteit kan praten.

Goede vragen zijn vragen die je zonder oordeel vanuit je hart stelt. Ik ben zelf ook moeder en mijn kinderen heb ik geleerd dat ze altijd alles mogen vragen en dat niets gek of raar is. Door mijn werk is het voor mij gemakkelijk hierover te praten en hebben mijn kinderen dat ook wel van mij geleerd. Het mooie is dat veel vrienden van mijn kinderen bij mij ook makkelijk hun vragen stellen en onderwerpen bespreekbaar maken. “Bij jou is niks gek!”, zeggen ze dan. “Bij jou kunnen we het over alles hebben.” Pas geleden zat ik nog met 8 jongens van ongeveer 20 jaar te discussiëren over hoe je respectvol omgaat met vrouwen en wat een one night stand betekent. Het mag er over gaan.

In mijn eigen praktijk kom ik vaak tegen dat volwassen mensen problemen in hun seksuele relatie krijgen omdat ze nooit hebben durven praten. Jaren bewaren ze hun geheim over incest of seksueel misbruik. Er komen bij mij ook kinderen die vaak alleen indirecte signalen zien of horen en die door de omgeving niet opgepakt worden. Als je slachtoffer bent van seksueel misbruik, ben je vaak ook bang. Als je praat heeft het consequenties, heel vaak speelt de macht van de pleger een grote rol. Als je gaat praten dan…..
Dat is vaak ook een reden om vooral indirecte signalen af te geven. Als hulpverlener is het belangrijk om te zien dat het niet goed gaat met iemand en te kijken wat het gedrag betekent dat iemand laat zien. Kijk of je in het hart van iemand mag kijken.

 

5. Uit de praktijk: zijn er casussen die je met de lezers zou kunnen delen?

Ik werk als consulent voor het CCE ( Centrum, Consultatie en Expertise www.cce.nl) Het CCE is er voor ouders en/of hulpverleners met een kind/ volwassenen met ingewikkelde hulpvragen. Bijvoorbeeld onderstaande cases.

1. Transgender Petra
Er was een meisje die seksueel misbruikt en mishandeld werd door haar moeder. Zij vertelde: “Ik heb het zo vaak gezegd, tegen de juf, de gezinsvoogd, maar er was niemand die de signalen die ik gaf oppakte en eigenlijk was er niemand die hoorde wat ik zei”. Zij kwam met haar vraag als transgender bij mij in de praktijk; zij wilde graag man worden. Toen kwam pas het seksueel misbruik naar boven. In mijn praktijk maak ik het heel vaak mee dat ik volwassenen zie met een seksuele disfunctie bijvoorbeeld vaginisme en dat een seksueel trauma de oorzaak is. Daarom vind ik het zo belangrijk dat ouders, op school en in de zorg, maar ook de huisartsen praten over seksualiteit.

2. Jongen met een luier
Een jongen van 15 jaar met een verstandelijke beperking, wonend in een gezinshuis en in het verleden misbruikt door een meisje van zijn leeftijd. De groepsleiding vroeg zich af waarom de jongen luiers droeg en of dat in relatie stond met het misbruik wat in het verleden had plaatsgevonden. Ik kwam in contact via de CCE met deze jongen. Hij gaf aan dat hij een hekel aan zijn piemel had en hij wilde graag vrouw zijn. We zijn het hele traject in gegaan bij de genderafdeling van de VU in Amsterdam en inmiddels is zij nu alweer vier jaar vrouw. Het is nu bijna tien jaar geleden dat ik betrokken raakte en ik zie haar nog steeds om de 8 weken. Zij is nu zo gelukkig en haar ouders zijn ze blij met een gelukkige dochter.

De vraag achter de vraag zoeken is wat ik altijd probeer te doen. Mijn passie gaat uit naar het met iemand zoeken naar wat iemand weer energie kan geven, hoe kan iemand met dat wat hij of zij heeft meegemaakt weer genieten; ook van seksualiteit. Ik krijg energie van de kleine stapjes die ik kan zetten met de jongeren van De La Salle. In de auto stappen en denken aan hoe dankbaar ik kan zijn om jongeren iets kleins mee te kunnen geven en ze te laten voelen dat ze er toe doen.

Ik werk vanuit mijn hart en kijk altijd wat de vraag achter de vraag is. Vanuit betrokkenheid en zonder oordeel mag ik eigenlijk altijd alles vragen en zie ik heel vaak dat dit zorgt voor een opening. Het is misschien wel mijn nieuwsgierigheid, waar ik mijn beroep van gemaakt heb. Ik stel mijzelf altijd vragen en vanuit mijn hart kom ik dan wel heel dicht bij iemand. Ik denk ook wel dat ik heel laagdrempelig ben om achter de vragen te mógen kijken.

3. Vermoedens maar niet gevraagd..
Een vrouw met een verstandelijke beperking heeft al op jonge leeftijd haar ouders verloren. Haar vader was alcoholist. Hierdoor is ze in een instelling gekomen. Op latere leeftijd krijgt ze een auto-ongeluk en als gevolg hiervan krijgt ze een NAH. Familie van haar heeft vermoedens dat ze als kind seksueel is misbruikt. Ze is uiteindelijk in de psychiatrie terechtgekomen. In al die jaren is er nog nooit met haar gesproken over deze vermoedens. In gesprek met haar bleek dat haar vader haar inderdaad had misbruikt. In therapie heeft ze haar vader uiteindelijk kunnen vergeven, heeft ze weer rust gevonden en is haar zelfvertrouwen enorm toegenomen. Ze gebruikte ontzettend veel medicatie en is nu is ze bijna zonder. Niemand in de hulpverlening heeft ooit de stap durven zetten om het over het misbruik van vader te hebben.

Het is fijn dat ik nu iemand zie waar het goed mee gaat, zo veel minder last van stress heeft en weer geniet van alle dingen in haar leven. Het is voor mij telkens weer een kadootje om in iemands hart te mogen kijken, te kunnen praten over leuke en niet leuke dingen die er zijn met seksualiteit. Ook voor normaal begaafde mensen is het vaak een hele stap om om hulp te vragen als iets niet goed gaat.

Ouders met kind met een beperking: schud het onderwijs en de zorg wakker en maak ze alert. Als de voorlichting en vorming op de goede manier wordt gegeven, kunnen ook ouders het onderwerp veel makkelijker bespreekbaar maken. Heel veel problemen zouden daarmee denk ik kunnen worden voorkomen. Preventie op het gebied van seksualiteit heeft zo’n ontzettende meerwaarde!

 

Zie ook: Op de koffie bij ... Petra Tiemessen, deel 1


Laat je reactie achter

Reageer als gast

0
Your comments are subjected to administrator's moderation.
  • Geen reacties gevonden

SAMEN KOMEN WE VERDER

Samen bouwen we aan Het Veilige Huis. Door kennis en ervaringen te delen. Naar elkaar te luisteren. Te vragen. En buiten de bestaande hokjes te denken.

Deel je specialisme met ons!

Het Veilige Huis organiseert geregeld lezingen en masterclasses voor ouders van een kind met een beperking en professionals. We merken dat de vraag naar specialistische masterclasses groot is ...

Lees meer

Wat kun jij doen?

Het Veilige Huis wordt gedragen door vrijwilligers. Aan enthousiaste mensen die zich hard willen maken voor een veiligere omgeving voor kinderen met een beperking hebben we dan ook nooit genoeg. Wil jij jouw steentje bijdragen aan Het Veilige Huis? Neem dan contact met ons op.Lees meer

Contact opnemen? Dat kan!

Stichting Het Veilige Huis
Postadres: Postbus 237
5240 AE Rosmalen
KvK 59114363
Twitter: @veiligehuis
Facebook: hetveiligehuis
Neem contact op

Back to top